هیسترکتومی برای برداشتن کامل رحم مورد استفاده قرار میگیرد. عوامل مختلفی سبب میشود که نیاز به انجام این جراحی به وجود آید اما به طور کلی بسیار حساس است و برای خانم ها گاها با افسردگی همراه است. در این مقاله به توضیح کامل در مورد این جراحی و دلایل انجام آن و مراحل انجام آن خواهیم پرداخت تا بتوانید با آرامش خاطر بیشتری برای آن اقدام کنید.
هیسترکتومی چیست؟
هیسترکتومی یک عمل جراحی است که طی آن رحم به طور کامل یا جزئی برداشته میشود. این جراحی به روشهای مختلفی از جمله جراحی باز، لاپاراسکوپی یا از طریق واژن انجام میشود. بعد از هیسترکتومی، فرد دیگر قادر به بارداری نخواهد بود و همچنین قاعدگی او برای همیشه متوقف میشود. بسته به شرایط بیمار، تخمدانها و لولههای فالوپ نیز همراه با رحم برداشته میشوند. در ادامه با دلایل برداشتن رحم آشنا شوید و در این مورد حتما بهترین متخصص زنان در شریعتی را برای خود انتخاب کنید.
دلایل عمل برداشتن رحم
برخی زنان بهتر است هیسترکتومی را انجام دهند، به ویژه آنهایی که با مشکلات جدی رحمی یا لگنی مواجهاند و درمانهای غیرجراحی برایشان موثر نبوده است. این موارد شامل:
- فیبرومهای رحمی که باعث درد یا خونریزی شدید میشوند.
- عوارض بعد زایمان
- افتادگی رحم و مشکلات ناشی از ضعف عضلات لگن
- آندومتریوز مقاوم به درمانهای دارویی
- سرطان رحم یا پیشسرطانهای رحمی
- خونریزیهای شدید یا غیرطبیعی قاعدگی که به درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند
- درد مزمن لگن که کیفیت زندگی را مختل کرده است
- عفونتهای مقاوم به درمان
- پولیپهای رحمی بزرگ یا متعدد
- عدم پاسخ به داروهای هورمونی
البته دقت کنید هیسترکتومی برای همه زنان مناسب نیست و زنانی که قصد بارداری دارند یا دچار بیماریهای قلبی، عروقی، ریوی، عفونت فعال، اختلالات انعقادی، دیابت کنترلنشده، فشار خون بالا یا مشکلات کلیوی هستند، باید پیش از تصمیمگیری با پزشک مشورت کنند. در این شرایط، پزشک معمولاً روشهای کمتهاجمی یا درمانهای محافظهکارانه را اولویت میدهد تا رحم حفظ شده و خطر عوارض کاهش یابد.
مراحل جراحی برداشتن رحم
جراحی هیسترکتومی بسته به روش انجام آن شامل مراحل مختلفی است. ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد. سپس بهترین جراح هیسترکتومی در طول جراحی، رحم را از بافت ها و لیگامان های اطراف جدا کرده و از بدن خارج میشود. در برخی موارد، تخمدان ها و لوله های فالوپ نیز برداشته میشوند. در نهایت، برش های ایجاد شده، بخیه زده شده و بیمار برای نظارت و بهبودی به بخش ریکاوری منتقل میشود.
روشهای مختلف جراحی هیسترکتومی
هیسترکتومی روشهای متنوعی دارد و انتخاب هر کدام به شرایط پزشکی، اندازه رحم، سابقه جراحی و ترجیح بیمار بستگی دارد. در ادامه مهمترین روشها را بررسی میکنیم:
۱. هیسترکتومی کامل (Total Hysterectomy)
در این روش، کل رحم به همراه دهانه رحم برداشته میشود. معمولاً برای فیبرومهای گسترده، خونریزی شدید یا برخی سرطانها انجام میشود و خطر بازگشت بیماری را کاهش میدهد. بیهوشی عمومی نیاز است، مدت جراحی ۱ تا ۴ ساعت و دوره بهبودی ۴ تا ۶ هفته است.
۲. هیسترکتومی جزئی یا سابتوتال (Partial / Supracervical Hysterectomy)
تنها قسمت بالایی رحم برداشته میشود و دهانه رحم باقی میماند. این روش عوارض کمتری دارد و دوره نقاهت کوتاهتر است (۲ تا ۴ هفته). اگر در حین عمل سرطان تشخیص داده شود، دهانه رحم نیز خارج میشود.
۳. هیسترکتومی رادیکال (Radical Hysterectomy)
این روش شامل برداشتن رحم، دهانه رحم و بافتهای اطراف (پارامتریوم) است و اصولاً برای سرطان رحم یا دهانه رحم انجام میشود. بیهوشی عمومی، بستری ۲ تا ۵ روز و دوره بهبودی ۶ تا ۸ هفته دارد.
۴. جراحیهای همراه با هیسترکتومی
گاهی جراح تخمدانها (اووفرکتومی) یا لولههای رحمی (سالپینژکتومی) را نیز خارج میکند. این اقدامات به پیشگیری از سرطان یا درمان مشکلات دیگر کمک میکند و تصمیم آن با توجه به وضعیت بیمار گرفته میشود.
۵. هیسترکتومی واژینال
رحم از طریق واژن خارج میشود بدون برش شکم. این روش کمتهاجمی، با درد کمتر و نقاهت کوتاهتر است و برای رحمهای قابل دسترس مناسب است. مدت جراحی ۱ تا ۴ ساعت و دوره بهبودی ۴ تا ۶ هفته است.
۶. هیسترکتومی لاپاراسکوپی
رحم از طریق چند برش کوچک شکم با دوربین و ابزارهای ویژه خارج میشود. درد کمتر، بهبود سریع و جای زخم کوچک از مزایای آن است. اما نیازمند مهارت بالای جراح است و در صورت پیچیدگی ممکن است به جراحی باز تغییر کند. دوره نقاهت بین ۲ تا ۶ هفته است.
اگر قصد جراحی هیسترکتومی دارید ، می توانید روی لینک زیر کلیک کنید تا با متخصص زنان خوب در شریعتی وقت ویزیت بگیرید.
مزایای هیسترکتومی
هیسترکتومی مزایای زیادی برای زنانی که مشکلات شدید رحمی دارند، به همراه دارد. برخی از مهم ترین مزایای این جراحی عبارتند از:
- مشکلاتی مانند خونریزی شدید، فیبرومها، آندومتریوز و دردهای مزمن لگنی برای همیشه برطرف میشوند.
- کاهش درد و ناراحتی ناشی از بیماری های رحمی باعث افزایش راحتی و بهبود عملکرد روزانه فرد میشود.
- در زنانی که در معرض خطر بالای این سرطان ها هستند، هیسترکتومی یک اقدام پیشگیرانه بشمار میرود.
- این جراحی علائم افتادگی رحم را از بین میبرد و مشکلاتی مانند بیاختیاری ادرار را کاهش میدهد.
بیشتر بخوانید : کاربرد های جراحی واژینوپلاستی
عوارض احتمالی هیسترکتومی
هیسترکتومی یکی از جراحی هایی است که به دلیل پیچیدگی که دارد، با عوارضی همراه است و نمیتوان بیان کرد که هیچ عارضه ای ندارد. برخی از این موارد عبارتند از:
- پس از جراحی، در برخی افراد محل برش دچار عفونت میشود یا بیمار درد و ناراحتی در ناحیه شکم یا لگن احساس میکند.
- : در برخی موارد، خونریزی غیرطبیعی حین یا پس از عمل رخ میدهد که نیاز به مراقبت ویژه دارد.
- احتمال آسیب به مثانه، روده یا عصب های لگنی در حین جراحی وجود دارد.
- اگر تخمدانها نیز برداشته شوند، فرد دچار علائم یائسگی زودرس مانند گرگرفتگی، تعریق شبانه و تغییرات خلقی میشود.
- برخی زنان پس از جراحی دچار تغییرات هورمونی و کاهش میل جنسی میشوند، مخصوصاً اگر تخمدان ها نیز برداشته شوند.
- بعد از عمل، خطر تشکیل لخته های خونی در پاها افزایش مییابد.
علائم مشکلات رحم و تخمدان
آمادگی قبل از انجام جراحی هیسترکتومی:
قبل انجام جراحی برداشتن رحم باید موارد زیر را رعایت کنید:
- دریافت اطلاعات کامل درباره نوع جراحی، مراحل و بیهوشی از پزشک
- مطرح کردن تمام سوالها و نگرانیها پیش از عمل
- اطلاع دادن به پزشک درباره داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفی
- انجام آزمایشهای پیشعمل مانند آزمایش خون و نوار قلب
- رعایت رژیم غذایی سبک و ناشتا بودن در روز جراحی طبق دستور پزشک
- آمادهسازی وسایل شخصی و مدارک برای بستری در بیمارستان
- هماهنگی با یکی از اعضای خانواده برای کمک در دوران نقاهت
- آمادگی روانی از طریق گفتگو با پزشک یا مشاور
- پرهیز از مصرف سیگار و الکل پیش از عمل برای بهبود روند بیهوشی
- اطمینان از داشتن استراحت کافی و خواب مناسب شب قب
مراقبت بعد از انجام جراحی هیسترکتومی:
در ادامه قصد داریم مهم ترین مراقبت های بعد از جراحی برداشتن رحم برای شما نام ببریم:
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیتهای سنگین در هفتههای اول
- راه رفتن آهسته روزانه برای جلوگیری از لخته شدن خون
- تمیز و خشک نگه داشتن محل زخم و بررسی ترشحات غیرطبیعی
- خودداری از بلند کردن اجسام سنگین تا زمان تأیید پزشک
- پرهیز از رابطه جنسی تا زمان اجازه پزشک
- مصرف منظم داروهای تجویزشده برای کنترل درد و پیشگیری از عفونت
- تغذیه سالم با مایعات فراوان، میوه و سبزیجات برای جلوگیری از یبوست
- پیگیری منظم و ویزیت دورهای با پزشک برای ارزیابی روند بهبود
- اجتناب از رانندگی تا بازگشت کامل توان بدنی
- توجه به علائم هشدار مانند تب، درد شدید یا خونریزی و اطلاع فوری به پزشک
آیا هیسترکتومی خطرناک است؟
هیسترکتومی مانند هر عمل جراحی بزرگ، خطرات خاص خود را دارد. میزان خطر این جراحی به عواملی مانند وضعیت سلامتی بیمار، روش انجام جراحی و مهارت جراح بستگی دارد. در مواردی، عوارضی مانند عفونت، خونریزی شدید، آسیب به اندامهای مجاور یا لخته شدن خون ایجاد میشود، اما با مراقبت های مناسب و انتخاب یک تیم پزشکی ماهر، این خطرات به حداقل میرسند. برای برخی از بیماران، این جراحی تنها راه حل قطعی برای بهبود زندگی و رفع مشکلات جدی رحمی است، بنابراین تصمیمگیری درباره آن باید با مشورت دقیق پزشک انجام شود.
کاندیدای هیسترکتومی
کاندیدای هیسترکتومی، زنانی هستند که با مشکلات رحمی شدید و مداوم روبه رو بوده و سایر روش های درمانی برای آن ها موثر نخواهد بود. این جراحی اغلب برای افرادی توصیه میشود که دچار فیبرومهای بزرگ و دردناک، خونریزی های غیر قابلکنترل، آندومتریوز پیشرفته، افتادگی شدید رحم، سرطان رحم یا دهانه رحم و عفونت های مزمن لگنی هستند. زنانی که به دلیل مشکلات رحمی دچار درد و ناراحتی دائمی هستند، گزینه مناسبی برای این عمل خواهند بود. تصمیم گیری برای انجام هیسترکتومی باید با بررسی دقیق شرایط بیمار، مشاوره با پزشک متخصص و در نظر گرفتن تمام گزینه های درمانی صورت گیرد.
نکات مهم برداشتن رحم
قبل از انجام هیسترکتومی، لازم است که نکات مهمی در نظر گرفته شود تا فرد آمادگی لازم را برای این جراحی داشته باشد. برخی از این نکات شامل موارد زیر است که باید بشناسید.
- باید با بهترین دکتر زنان درباره علت جراحی، روش های جایگزین و عوارض احتمالی مشورت شود.
- پس از هیسترکتومی، فرد دیگر قادر به بارداری نخواهد بود، بنابراین برای زنان در سنین باروری، این تصمیم باید با دقت گرفته شود.
- دوران نقاهت بسته به نوع جراحی از چند هفته تا چند ماه طول میکشد و نیاز به استراحت کافی و رعایت توصیه های پزشکی دارد.
- در صورت برداشتن تخمدانها، بیمار دچار یائسگی زودرس میشود و نیاز به درمان های جایگزین هورمونی خواهد داشت.
- برخی از زنان پس از این جراحی احساس افسردگی یا تغییر در میل جنسی را تجربه میکنند، بنابراین حمایت روانی و عاطفی اهمیت زیادی دارد.
- پیگیری های پزشکی، رعایت رژیم غذایی مناسب و انجام فعالیت های سبک به بهبود سریع کمک میکند.
نتیجه گیری
هیسترکتومی یک جراحی پیچیده است که تاثیرات زیادی بر زندگی خانم ها و حتی زندگی جنسی آن ها دارد، اما در بسیاری از موارد، خصوصا در صورت وجود مشکلات جدی رحمی، گزینه ای ضروری و مفید است. این عمل در دسته جرحی هایی قرار ندارد که شما به متخصص زنان خود پیشنهاد دهید و باید حتما برای انجام آن بررسی های زیادی انجام شود تا در صورتی که نیاز نیست، این جراحی برای فرد صورت نگیرد. برای مشاوره و راهنمایی بیشتر میتوانید با مطب دکتر نیلوفر فیوضی تماس بگیرید.
سوالات متداول عمل برداشتن رحم
پس از برداشتن رحم، فرد دیگر قادر به بارداری نخواهد بود، زیرا رحم که محل رشد و پرورش جنین است برداشته میشود.
بسته به روش جراحی، دوره نقاهت بین ۴ تا ۸ هفته طول میکشد و در این مدت باید از انجام فعالیت های سنگین خودداری شود.
پس از بهبودی کامل، رابطه جنسی بدون مشکل خواهد بود، اما در برخی افراد میل جنسی یا حس در ناحیه تناسلی تغییر میکند.
هیسترکتومی به طور مستقیم باعث افزایش وزن نمیشود، اما تغییرات هورمونی و کاهش فعالیت بدنی در دوران نقاهت تاثیراتی بر وزن خواهد داشت.